วัฒนธรรม

วัฒนธรรม โดยปกติหมายถึง แบบอย่างของกิจกรรมมนุษย์และโครงร่างเชิงสัญลักษณ์ที่ทำให้กิจกรรมนั้นชัดเจนและมีความสลักสำคัญ วิถีการครองชีพ ซึ่งเป็นความประพฤติและสิ่งที่คนในหมู่ผลิตสร้างขึ้น ด้วยการศึกษาจากกันและกัน และร่วมใช้อยู่ในหมู่พวกของตน

วัฒนธรรมส่วนหนึ่งส่วนใดสามารถแสดงออกผ่าน ดนตรี วรรณกรรม จิตรกรรม ประติมากรรม การละครและภาพยนตร์ แม้บางครั้งอาจมีผู้กล่าวว่าวัฒนธรรมคือเรื่องที่กล่าวถึงการบริโภคและสินค้าบริโภค เช่น วัฒนธรรมระดับสูง วัฒนธรรมระดับต่ำ วัฒนธรรมพื้นบ้าน หรือวัฒนธรรมนิยม เป็นต้น แต่นักมานุษยวิทยาโดยรวมมักกล่าวถึงวัฒนธรรมว่า ไม่ใช่เป็นเพียงสินค้าบริโภค แต่หมายรวมถึงขั้นตอนในการผลิตสินค้าและการให้ความสำคัญแก่สินค้านั้น ๆ ด้วย ทั้งยังรวมถึงความข้องเกี่ยวทางสังคมและแนวการปฏิบัติที่เป็นเหตุให้วัตถุและขั้นตอนผลิตหลอมรวมอยู่ด้วยกัน ในสายตาของนักมานุษยวิทยาจึงรวมถึงเทคโนโลยี ศิลปะ วิทยาศาสตร์รวมถึงระบบศีลธรรม

วัฒนธรรมในภูมิภาคต่าง ๆ อาจได้รับอิทธิพลจากการติดต่อกับภูมิภาคอื่น เช่น การเป็นอาณานิคม การค้าขาย การย้ายถิ่นฐาน การสื่อสารมวลชนและศาสนา อีกทั้งระบบความเชื่อ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องศาสนามีบทบาทในวัฒนธรรมในประวัติศาสตร์ของมนุษยชาติมาโดยตลอด

ประเภทของวัฒนธรรม

วัฒนธรรม แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ

วัฒนธรรมทางวัตถุ คือ เครื่องมือ เครื่องใช้ ที่มนุษย์ใช้ในชีวิตประจำวันเพื่อความสบายทางกาย อันได้แก่ ยานพาหนะ บ้านเรือน ตลอดจนเครื่องป้องกันตัวให้คลาดแคล้วจากอันตรายทั้งหมด
วัฒนธรรมทางจิตใจ เป็นเรื่องเกี่ยวกับเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจของมนุษย์ เพื่อให้เกิดสติปัญญาและมีจิตใจที่งดงาม อันได้แก่ ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม คติธรรม ตลอดจนศิลปะ วรรณคดี และระเบียบแบบแผนของขนบธรรมเนียมประเพณี

นักมานุษยวิทยาส่วนมากมักใช้คำ “วัฒนธรรม” ไปในเชิงของวิสัยสามารถของคนทั่วไปในการบ่งบอก จัดพวกและสื่อถึงประสบการณ์ของตนในลักษณะเชิงสัญลักษณ์ คนเราใช้วิสัยสามารถดังกล่าวสำหรับบ่งชี้เรื่องราวและสิ่งต่างๆ ที่เกิดในหมู่มนุษย์ด้วยกันมานานมากแล้ว จะอย่างไรก็ตาม นักวานรวิทยาหรือไพรเมตวิทยาก็ได้บ่งชี้ลักษณะวัฒนธรรมดังกล่าวในวานรหรือไพรเมตซึ่งเป็นกลุ่มสัตว์ที่มีสายพันธุ์ใกล้ชิดกับมนุษย์มากที่สุดมานานแล้วเช่นกัน และโดยนักโบราณคดีจะมุ่งเฉพาะไปที่วัฒนธรรมที่เป็นเรื่องราวเท่านั้น (ซากเรื่องราวที่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์) ขณะเดียวกัน นักมานุษยวิทยาสังคมก็มองไปที่ความเกี่ยวข้องของสังคม สถานะและสถาบัน ส่วนนักมานุษยวิทยาวัฒนธรรมก็เน้นที่กฎเกณฑและคุณค่า

การแบ่งแยกแนวกันนี้ แสดงให้เห็นถึงข้อกำหนดที่แปลกแยกกันที่ขึ้นอยู่กับงานที่ต่างกันของนักมานุษยวิทยา และเหตุจำเป็นที่จะต้องมุ่งเน้นจุดการวิจัยที่ต้องชัดเจน จึงไม่จำเป็นว่าจะเป็นการสะท้อนถึงแนวความคิดของวัฒนธรรมซึ่งย่อมผิดแผกแตกต่างไปตามเชิงของเรื่องราว เชิงสังคม และเชิงบรรทัดฐาน (norm) รวมถึง ไม่จำเป็นต้องสะท้อนถึงการแข่งขันกันเองในระหว่างทฤษฎีต่าง ๆ ของวัฒนธรรม

%d bloggers like this: