น้ำกับวัฒนธรรมและประเพณีไทย

“น้ำ” คำคำนี้สั้นและเข้าใจง่ายแต่มีคุณค่ามากมาย ทั้งในด้านชีวิตประจำวันของมนุษย์ และการใช้น้ำเพื่อการดำรงชีพ เช่น อุปโภคบริโภค เกษตรกรรม อุตสาหรรม คมนาคม ฯลฯ คุณค่าของน้ำล้วนแล้วแต่สำคัญทั้งปวง น้ำช่วยสร้างสรรค์ทุกสิ่งในโลกให้คลอดชีวิตทั้งยังมีส่วนในการสร้างสรรค์วัฒนธรรม ซึ่งเป็นประเภทของความเจริญก้าวหน้าที่มนุษย์สร้างขึ้น
วัฒนธรรมและประเพณีไทยเกี่ยวกับน้ำเรื่องนี้ เป็นการถ่ายทอดคุณคุณค่าอีกด้านหนึ่งของน้ำให้ผู้อ่านทุกท่าน เพื่อกระตุ้นความเป็นไทย และแทรกความรู้ด้านวัฒนธรรม ประเพณีที่สอดคล้องกับน้ำ ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของสรรพสิ่ง พร้อมทั้งชี้ให้เห็นคุณประโยชน์และความสำคัญของน้ำเพื่อเป็นแนวในการเผยแพร่วัฒนธรรมและประเพณีไทยที่เกี่ยวข้องกับน้ำให้มั่นคงตลอดไป

ความหมายของน้ำกับธรรมชาติ
น้ำเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณประโยชน์มหาศาล น้ำมีคุณค่าอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิตของมนุษย์ สัตว์ และพืช ถ้าขาดน้ำเมื่อไหร่ก็เป็นการยากที่มนุษย์ สัตว์และพืช จะดำเนินชีวิตอยู่ได้ ดังนั้น ตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงยุคปัจจุบันเราจะพบว่ามนุษย์ทุกหมู่ ทุกเหล่า ทุกเผ่าพันธุ์ เลือกตั้งภูมิลำเนาเดิมอยู่ใกล้แหล่งน้ำ น้ำธรรมชาติมีอยู่ทั่วไป ทั้งบนผิวดิน ใต้ดิน และในบรรยากาศ น้ำบนผิวดินจะเป็นแหล่งน้ำที่เราจะพบมากที่สุด ได้แก่ แม่น้ำ ลำคลอง หนอง บึง ห้วย ลำธาร ทะเลสาบ ทะเล และมหาสมุทร
น้ำธรรมชาติที่ส่วนข้องเกี่ยวกับความเป็นอยู่ของมนุษย์ สัตว์ และความเจริญของพืช ได้แก่ น้ำบนผิวดิน ในแต่ละวันเราต้องใช้น้ำจำนวนมากทั้งในด้านอุปโภค บริโภค การเลี้ยงชีพ เช่น การประมง เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม เป็นต้น ดังนั้น จึงจำเป็นต้องพร้อมใจกันปกปักรักษาแหล่งน้ำธรรมชาติเหล่านี้ให้บริสุทธิ์อยู่เสมอ หากปล่อยให้สารพิษ เช่น ขยะ หรือน้ำทิ้งลงปนอยู่กับแหล่งน้ำธรรมชาติก็จะทำให้แหล่งน้ำนั้นกลายเป็นน้ำเสียในคราวหลัง เมื่อแหล่งน้ำดีกลายเป็นน้ำเสียก็จะเป็นอันตรายต่อชีวิตการดำรงอยู่ของคน พืช และสัตว์ ไม่เฉพาะแต่พื้นที่เดียวเท่านั้น อาจแพร่ขยายบริเวณภยันอันตรายกว้างไกลออกไปทั้งที่ส่วนรวมละแวกนั้นๆ ได้
ความสัมพันธ์ของน้ำกับศาสนา
น้ำเป็นสัญญาลักษณ์ของความสงบสุขร่มเย็นไม่มีความทุกข์ ความไม่เดือดร้อน สามารถล้างความอปมงคลให้ออกไปจากร่างกายและจิตใจ ซึ่งตรงกับหลักคำสอนของพระพุทธศาสนาที่มุ่งเน้นในด้านความสงบไม่มีทุกข์ ดังนั้นน้ำจึงเป็นส่วนหนึ่งของศาสนา มาว่าจะเป็นพิธีการต่าง ๆ เช่น การสรงน้ำพระพุทธรูปในศาสนาพุทธ หรือการเข้าพีล้างบาป หรือศีลจุ่มในศาสนาศริสต์ เป็นต้น

%d bloggers like this: