วัฒนธรรมและประเพณีไทย

วัฒนธรรมคือเรื่องที่สำคัญมากในความเป็นชาติบ้านเมือง ชาติบ้านเมืองใดที่ปราศจากเสียซึ่งวัฒนธรรมอันเป็นของตัวเองแล้ว ชาติบ้านเมืองนั้นจะดำรงความเป็นชาติอยู่ไม่ได้ ชาติที่ไม่มีวัฒนธรรม แม้จะเป็นผู้พิชิตในการการสู้รบ แต่ตอนท้ายก็จะเป็นผู้ถูกพิชิตในด้านวัฒนธรรม ซึ่งถือว่าเป็นการถูกพิชิตอย่างราบคาบและทั้งหมด ทั้งนี้เพราะผู้ที่ถูกพิชิตในทางวัฒนธรรมนั้นจะไม่รู้ตัวเลยว่าตนได้ถูกพิชิต เช่น พวกตาดที่พิชิตจีนได้ และตั้งราชวงศ์หงวนขึ้นปกครองประเทศจีน แต่ตอนท้ายถูกชาวจีนซึ่งมีวัฒนธรรมสูงกว่ากลืนจนเป็นคนจีนไปหมด

สภาพแวดล้อมทางภูมิศาสตร์ เนื่องมาจากสังคมไทยมีลักษณะทางด้านภูมิศาสตร์เป็นที่ราบลุ่มและอุดมด้วยแม่น้ำลำคลอง ชาวไทยได้ใช้น้ำในแม่น้ำ ลำคลอง ในการกสิกรรมและการอาบ บริโภค เพราะฉะนั้นเมื่อได้เวลาหน้าน้ำ คือ เพ็ญเดือน 11 และเพ็ญ เดือน 12 ซึ่งอยู่ในช่วงเวลาปลายเดือนตุลาคมและปลายเดือนพฤศจิกายน อันเป็นเวลา ที่ น้ำไหลมาจากทางภาคเหนือของประเทศ ชาวไทยจึงจัดทำกระทงพร้อมด้วย ด้วยธูปเทียนไปลอย ในแม่น้ำลำคลอง เพื่อเป็นการขอขมาลาโทษแม่คงคา และขอพรจากแม่คงคา เพราะได้อาศัยน้ำกิน น้ำใช้ ทำให้เกิด “ประเพณีลอยกระทง” นอกจากยังมีประเพณีอื่น ๆ อีกในส่วนที่เกี่ยวกับ แม่น้ำลำคลอง เช่น ประเพณีแข่งเรือ

ระบบการกสิกรรม สังคมไทยเป็นสังคมเกษตรกรรม (agrarian society) กล่าวคือ ประชาชนร้อยละ 80 มีอาชีพเกษตรกรรม หรือกล่าวอีกแง่หนึ่งได้ว่า คนไทยส่วนใหญ่มีวิถีชีวิตผูกพันกับระบบการเกษตรกรรม และระบบการเกษตรกรรมนี้เอง ได้เป็น สาเหตุของวัฒนธรรมไทยหลายประการ เช่น ประเพณีขอฝน ประเพณีลงแขก และการละเล่น เต้นกำรำเคียว เป็นต้น

ค่านิยม (Values) กล่าวได้ว่า “ค่านิยม” มีความเกี่ยวข้องกับ วัฒนธรรมอย่างใกล้ชิด และ “ค่านิยม” บางสิ่งบางอย่างได้กลายมาเป็น “แกน” ของวัฒนธรรมไทยกล่าวคือ วิถีชีวิตของคนไทยโดยส่วนรวมมีลักษณะเฉพาะซึ่งแสดงออกถึงความเป็นอิสระและเสรีภาพ

การเผยแพร่ทางวัฒนธรรม (Cultural diffusion) วัฒนธรรมทาง หนึ่ง ย่อม แตกต่างไปจากวัฒนธรรมทางสังคมอื่น ๆ เนื่องจากวัฒนธรรมไม่ได้บังเกิดมาใน ภาชนะ ที่ถูกประสานตราบเท่าที่มนุษย์ เช่น นักท่องเที่ยว พ่อค้า ทหาร หมอสอนศาสนา และผู้อพยพยังคง ย้ายถิ่นที่อยู่จากแห่งหนึ่งไปยังแห่งอื่น ๆ เขาเหล่านั้นมักนำวัฒนธรรมของพวกเขาติดตัว ไปด้วย เสมอ ซึ่งถือได้ว่า เป็นการเผยแพร่ทางวัฒนธรรม เป็นไปได้อย่างสะดวกรวดเร็วและกว้างขวาง ประจักษ์ พยานในเรื่องนี้จะเห็นได้ว่าน้ำอัดลมชื่อต่าง ๆ มีอยู่ทั่วทุกมุมโลก

%d bloggers like this: